"Азаттык+": Жаштар жана келечек

mende bir sunush silerge jashtar
kyz ala kachuu turalu ugut ishterin jurgusonor
namys uiat desener
ras okmot akcha bolup atkandan kiin
bul degen oto odono korunush
jash kyzdardyn ukugun tepsegen
baktyluu bolobu bolboibu oz jolun ozdoru tandash kerek
aiyl jerinde aiabai koboidu
ushul jonundo chon programada ish alyp barsanar

Salamatsyzdar!!!
Birinchiden sizderdin jamaatynysyzdarga yraazychylyk bildirem,abdan jakshy themalardy kozgop,mamleketibizde aktualduu maseleler jonundo ish alyp barasyzdar. Birok abdan kyskacha,dagy bir az kooburook ubaktynardy bolup,ar bir insandyn oiun toluk aittyrsanysdar,ortodon bolup jiberbesten, suranych.
Al emi Jashdar jana kelechek themasy boiuncha, jakshdarybyzga menimche mamleket tarabynan echkandai koldoo korunboit.Men ukkanymda anda sanda mamleket boiuncha bir 100-200 juz jashtarga jardam kylynsa kerek. Andai ish tuura emes, mamleket baardyk ospurumdorgo birdei, tegizdikde, materialnyi i moralnyi jardam kylyp,alar menen ish alyp barysh kerek,kandai joldor bar,kantip tuura orientazia alsa bolot,kaisyl jakda okush kerek baardyk themada, uje 9 klassdardan bashdap otkorulush kerek, any bir ele jolu otkorup koiup oshol boiuncha sen gor, men gor bolup unutup kalbai,tygys bailanyshda bolup turush zaryl.
Rustam 50 mln som dep ele, bashka konkretuu echnerse aita albait,antkeni ishdeshbeit akcha sanap le oturushsa kerek.
KG da aldyga umtulgan,bilim algysy kelgen jashdar koop, alarga dagy okuuga bilim aluuga uguttosh kerek.Bizde da Jogorku okuu jailarda, abdan kondurup koiushdu jashdar, eptep kontrakt tolop anan mugalimderge akcha berip butup alyshat, okushbai ele ishdep akcha taap oshon menen buturushot. Oshon uchun bizde jakshy (qualifikationnyi) jashtardy chygarysh uchun, kontraktty joiush kerek da, exzammennyi turdo JJO otkorush kerek,stipendia tolonush kerek.Mekteptegi sistemany ozgortush kerek, 9 klassdan bashdap uje JJO daiyardykdardy korush kerek,kim kaisyl jerde okugusu kelet,kesibi boiuncha, oshol napravleniede anan baldar menen koburook ishdesh kerek, bul Europada uje 5 klassdan ele bashdashat daiyardykdar.Bizde kitepter taptakyr jetishbeit, echkandai sistema jok, krujok kyzyktuu, okuuchulady kyzykdyra turgan echnerse jok,bolsodagy kymbat.Mugalimder urushup, kyikyryp jiberishet baldarga andai mamile bolboit taptakyr,balanyn prihikasyna, anan kaisyl bala bargysy kelet mekd
epke.
Men ozum Austriada jogorku okuu jaiynda okuim, bul jakda bizge t.e eki jakdan kelip okugandarga daje beker okuu, jakshy okugandarga dagy koburook stipendia tolonot, t.e stipendia joluda jashdardy kyzykdyrat bilim aluuga.Oshol stipendiaga jetish uchun jantalashyp okushat. Kurbu kyzymda Kg da Lingvistikada okuchu, stipendia 400 som alchu oshonu alysh ichun jantalashyp okuchu.Bul jakda beker gazeta,jurnaldardy taratyshat ataiyn okuuchularga,studentterge,kantip kariera jazash kerek,kandai jol menen okuunu iyilikduu aiyakdash kerek degen themalarda jazylgan, psihologdordon interviu jana iyigilikduu karieraga jetishken insandar oz tajriyibalaryn aityp,bagyt korsotushot.........
Konul burganysdarga rahmat,sizderge iyigilik, salamym menen Austriadan Cholpon

Jashtar bul koomdun aktivduu katmary,kelechektin kuzguzu.Koomubuzda progress bolup jatkanyn,jashtardan koruugo bolot.Jashtardyn kelechekke umtuuda oilontkon nerse,ekonomikalyk-sotsialdyk maseleler.Alar akcha tabuunun mehanizmderin koburook oilonushat.Sapattuu bilim aluuda,maksat-mudoosun,demilgelerin ishke ashyruuda,alardy ekonomikalyk krizis aksatyp kelet.Bul jerde biz chet olkodo migrant bolup ishtep jurgon jashtarybyzdy unutta kaltyrboobuz abzel.Alar jashtygyn,bilimin energiyasyn,kyrgyzstandagy ekonomikalyk-sotsialdyk abaldyn aiynyn,chet olkonun onuguusuno salym koshup jatyshat.Andan syrtkary,kyrgyzstandyn jashtarynyn tak maksaty jok emes,bar.Kopchulugunun akyly jetse ,aly jetpeit.
Buga misal katary,biz 2008-jyly dekabr' aiynda,Osh sharynda "Jash kadam jashtar " uiumu tarabynyn kotorulgon demilge menen ,aiyl jergesinin jashtary menen joolugushuu.Jolugushuuda mektepterdegi 9-10-11-klasstyn okuuchulary,jergiliktuu jashtar aktivduu katyshyshty.Aiyldardagy jashtardyn kopchulugu,jangychyldykka,bilim aluuga aiabai umtulushat.Oshol ele uchurda alardy olkobuzdun saiasiy-ekonomikalyk sharty oilontot.Alar maalymattan kop dele artta emes,teskerisinche stimulga,motivatsiyaga muktaj.Baarlashuu uchurunda kee bir jashtardyn psihologiyasyn,rossiyada ishtoo,jogorku bilimdi syrttan aluu,kaida barba akcha menen kop nerseni chechuugo bolot degen syiaktuu bazar ekonomikasyna bailanyshkan pikirlerden baikoogo bolot.Munu alar bashynan otkorboi turup,jogorku muundun aitkandarynan je koomdogu praktikalyk korunushtordon tyianak chygaryshat.Alardyn koomgo,mamleketke bolgon ishenimi tomon.Kopchulugu ukuktuk aspektilerin bile berishpeit.Balkim,kee bir jashtar moraldyk bilimdin,stimul,motivatsiyanyn,kelechekke umuttun,bagyt aluunun bulaktarynyn jetishsizdiginin aiynyn,maksat koio albai jurgondur.Jashtyk akkan suu.Jashtarybyzdyn kee bir bolugu kai bagytty kozdop agaaryn bilbei,turduu agymdarga koshulup,turduu ideologiya menen sugarylyp jatyshat.Kiyinki jangy,progressivduu muun kelishi uchun,jashtardy ar taraptan koldoo zaryl.Jana bir bagytty kozdogon ideologiya!

Эң кубанычтуусу, бул передачага келген жаштар, Кыргызстан үчүн бир аракет кылып, өзүнүн салымын кошойун дегендер экен. Бирок, кыргызда айтат эмеспи «Улууну көрүп, кичи өсөт» дегендей, мамлекеттеги бийлик органдары жаштарга тарбия бериш үчүн, биринчи ирретте, өзүлөрү үлгү болгондой, тартиптүү болуш керек. Тилекке каршы, кайгылуусу, биздин аткаминерлер, президент баш болуп, жаш муундарга эмнени үйрөтүп атат жана кандай нерселерге үлгү болуп атат, ал нерселер бүгүнкү күнү баарыбызга белгилүү болуп атат. Азыркы бийликтин жаш муундарга көрсөткөн үлгүлөрүнүн баары тең терс, себеби патриоттулуктун ордуна кошоматчылыкты, чынчылдыктын ордуна мансапкорлук менен саткынчылыкты, адилеттүүлүк жана акыйкаттыктын ордуна зомбулук менен мыйзамсыздыкты үлгү кылып көрсөтүп атышат. Менин ойумча, маселенин төркүнүн ушундабы дейм. Ушул передачадан сүйлөп аткан, КЖС лидери 50 млн сом Кыргызстан жаштары үчүн өкмөттөн каралды деп атат. Ошол чоң сумма Кыргыз жаштарынын туура тарбиясына, жакшы демилгелерине ж. б. пайдалуу иш чараларына чындап эле сарпталат дегенге ишенич жок, себеби бийлик органдары өздөрү тескери тарбия көрсөтүп атышат, маклекетти жана элдин эмгегин ичип-жегенди үйрөтүп атышат. Бул чоң сумманын ичип-жеген схемасы белгилүү, бир аз чиновниктердин чөнтөгүнө эле кетет, анан жогору жака жакшы отчет берип коюшат, болду, мына азыркы бийликтин жаштарга болгон тарбиясы. Бул өз элине душмандык саясат жүргүзгөн бийлик алмашмайынча жана чыныгы элдик патриот бийликке келмейинче, бул паракор, наадан бийликтен оптимистүү үмүт күтүп кереги жок. Азыркы жаш муундарга айтарым, кыргыздын кылымдарды карыткан тарыхында, адам баласына таандык, көптөгөн ыйык жана касиети бийик нерселер көп, ошолорго таянып ой жүгүртүп, иш кылсаңар, чыныгы патриот дагы болосуңар, өз мекениңерге намыстуу, пайдалуу салым кошо аласыңар, ошондо силер, азыркы жаштар, кийинки муундарга, кыргыздын тарыхында, жакшы ат менен, өчпөс болуп каласыңар.