Марат Токоев: “Эмоцияга алдырган учурлар болду”

Ошто тополоң күндөрү шаар мэринин буйругунун негизинде ОшТВ, МезонТВ жана “ДДД” телеканалдарынын ишмердиги убактылуу токтотулган болчу. Бийлик өкүлдөрү аталган телеканалдардын иши качан жанданарын так айтпай жатышат жана тыныгууну башка себептер менен түшүндүрүүдө.

Оштогу калабадан кийин журналисттердин өмүрү кайрадан коркунучка кабылып, өзгөчө кырдаал жарыяланган аймактарда массалык маалымат каражаттарынын өкүлдөрүнө кол салуу, коркутуп-үркүтүү, барымтага кармоо аракеттери күчөгөн чак.

Кыргызстандын түштүгүндөгү окуялар дүйнөдөгү маалымат каражаттарында байма-бай чагылдырылууда. Бирок айрым адистер көпчүлүк учурларда маалымат бир беткей болуп берилгенин айтып жатышат.

Өткөөл мезгилдин президенти Роза Отунбаева түштүк борборун адегенде тик учак менен кыдырып, андан соң кандуу коогалаңда жарадар болгондордун саламатчылыгын сураштырды. Андан соң Ош облустук акимчилигин имаратында аймактын жетекчилиги жана коомчулугу менен кең-кесири жолугушту.

Бишкектеги беш ооруканада Оштогу жана Жалал-Абаттагы тополоңдордо жаракат алган 41 оорулуу дарыланууда. Алардын бирөө аял, экөө наристелер. Эки аскер киши аскер госпиталында жатат.

Ош облусунун губернаторунун милдетин аткаруучу Сооронбай Жээнбеков аймактагы кырдаал, гуманитардык жардамдын бөлүнүшү боюнча “Азаттыктын” түз ободогу суроолоруна жооп берди.

Гезиттер эмнелерди жазышты?

Кыргызстанда түштүктөгү соңку окуялар боюнча аза күтүү уланууда. “Азаттык” радиосу Оштогу тополоң башталган алгачкы сааттарда эмне болгону тууралуу жаатташкан эки тараптын тең өкүлдөрүнүн ойлорун уктурууну туура көрдү.

Ош жана Жалал-Абад дубандарындагы кандуу тополоң окуяларды чагылдыруудагы маалымат жоопкерчилиги "Азаттыктагы" кезектеги талкуунун темасы болду.

Бүгүнкү гезиттер эмне дешет?

Майкл Андерсен - акыркы 10 жылдан бери Борбор Азиянын ар кайсыл аймактарында жашап, иштеген даниялык журналист. Ал дүйнөдөгү белгилүү маалымат каражаттары Кыргызстандын түштүгүндө болгон атышууларды “кыргыздар менен өзбектер ортосундагы этникалык согуш” деп аташканына нааразы экенин билдирди.

Кыргызстандагы окуялар бүгүн да дүйнөдөгү маалымат каражаттарында башкы кабарлардан болду. Орусиядагы “Время новостей” түштүктөгү окуялардын артында “Бакиевдер жалдаган тажик снайперлери турат” десе, “Wall Street Journal” Кыргызстанда абалдын курчушуна АКШны да айыптады.

Кыргызстандын түштүгүндөгү окуялар соңку күндөрү дүйнөдөгү маалымат каражаттарында башкы тема катары чагылдырылууда. Анткен менен айрым учурларда окуяны үстүртөн гана стереотипдүү маанайда чагылдырып жатышат.

Мурдагы президент Курманбек Бакиевдин бир тууганы Адыл Бакиев “Азаттык” менен байланышка чыгып, Оштогу тополоң окуяларды Бакиевчилер уюштурду деген айыптоолорду жалган маалымат катары четке какты.

Журналисттер коомчулугу Кыргызстандагы телеканалдардын көз карандысыздыгын камысыздоо, журналисттердин коопсуздугун жана укуктарын коргоо жаатында үч багытта топ-топ болуп иш алып бара турган болду. Мындай сунушту 10-июнда Бишкекте өткөн “Медиа форум-2010: мүмкүнчүлүктөр, күтүүлөр жана чакырыктар” аттуу эл аралык медиа форум берди.

Мурдагы Cоветтер союзуна кирген аймактарда журналисттерге кысым күч экендигин жана аларга чектөөлөр болуп жатканын ЕККУнун маалымат каражаттары боюнча өкүлү Дуня Миятович билдирди. 9-июнда АКШнын Конгрессинде ЕККУнун доклады угулду.

Кыргызстанда сөз эркиндиги үчүн алтын доор болуп жатат. Бул тууралуу көз карандысыз журналист жана эксперт, “Содружество” партиясынын негиздөөчүлөрүнүн бири Аркадий Гладилов “Азаттыкка” берген маегинде билдирди. Ал ошондой эле Конституциянын долбоору, референдум, сөз эркиндиги туурасында ой бөлүштү.

Убактылуу өкмөттүн төрайымы Роза Отунбаеванын аппарат жетекчи Эдил Байсалов парламенттик шайлоого өзүнчө саясий күч менен барат. Бул тууралуу Э. Байсалов “Азаттыктагы” маегинде билдирди. Бүгүнтөн тарта ээлеген кызматын таштай турганын айтты. Убактылуу өкмөттү кадр саясатынан катуу аксап жатат деп сынга алды.

“Кыргыз Республикасынын Конституциясынын жаңы долбоору кыргыз жана орус тилдеринде гана чыгышы керек”. Мындай ойлорун бир катар жаштар уюмдарынын өкүлдөрү 3-июнда маалымат жыйынында билдиришти. Алардын айтымында, Конституциянын долбоору өзбек тилинде чыга турган болсо, өлкөдөгү калган улуттардын укугу басмырланат.