Өзбекстандын ооруканаларынан Кыргызстанга качкындар кайтарылат

Кыргызстандагы соңку коогалуу окуялардын маалымат каражаттарында чагылдырылышы жана буга байланыштуу медиа тармагындагы аткарыла турган иштер тууралуу “Журналисттер” коомдук бирикмесинин төрагасы Марат Токоев “Азаттыкка” маек курду.

Массалык тополоң маалында үй-жайлары өрттөлгөн Жалал-Абад шаарынын тургундары туугандарыныкында баш калкалоодо. Июнь айындагы тополоңдо жеке жарандар менен бирге мамлекеттик бир нече мекеме- уюмдардын имараттары (Жалал-Абад шаардык МАИ, Жалал-Абад облус бажысы, ЖТР имараты, ээлери кыргыз ишкерлери болгон бир нече кафе-ресторандар да) өрттөлүп таланып-тонолгон. Баш паанексиз калган жарандар үчүн Өзгөчө кырдаалдар министрлиги атайын чатырларды район-шаарларга бөлүштүрдү.

Ош менен Жалал-Абадда болгон кагылышта үй-жайы өрттөлгөндөр, качып кеткендер жашаган аймактарына кайра кайтып барышканы менен, толук жайгашып, орун-очок алыша элек. Өзбек улутундагы кыргызстандык жарандар жыш жайгашкан андай аймактардын бири - Шейит-Дөбө.

Өткөөл мезгилдин президенти, Убактылуу өкмөт жетекчиси Роза Отунбаева мыйзамдык чечимдерди кабыл алуу үчүн өзүнчө бир ассамблея же комитет түзүлөөрүн билдирген. Мамлекет турмушундагы мындай жаңы көрүнүш бир далай күңкүл кептерге жем таштады.

Референдумдун алгачкы жыйынтыктары жана анын өтүшү, анын алдыдагы эрежеси тууралуу тегерек үстөл БШКнын, Конституциялык кеңешменин, жарандык уюмдун өкүлдөрү ой бөлүшөт.

27-июнда өткөн референдум, андан кийинки кадамдар тууралуу Конституциялык кеңешменин катчысы Данияр Нарынбаев “Азаттыкка” маек курду.

Референдумдун жүрүшүнө жергиликтүү бейөкмөт жана коомдук уюмдардан, партиялардан 5 миңден ашуун байкоочу көз салып турду. “Жарандар коррупцияга каршы” уюмунун жетекчиси Төлөйкан Исмаилова Ош шаарында референдумдун жүрүшү жана андан кийинки абал туурасында маек курду.

Ош коогалаңында жапа чеккен үй-бүлөлөрдүн балдары Бишкекке жеткирилди. Ош, Жалал-Абаддан келген 98 өспүрүмгө медициналык жардам көрсөтүлүп, текшерүүдөн өткөн соң Ысык-Көлгө жайкы эс алууга барышат.

Оштогу шайлоо комиссиясынын мүчөсү Гүлгаакы Мамасалиева “Түшкү Азаттыкка” курган маегинде референдум боюнча саат 1ге карата маалыматтары менен бөлүштү.

Жалал-Абад аймагындагы тополоңдорду уюштурду деген шек менен издөөдө жүргөн Санжар Бакиев кечээ Сузак районунда ички иштер кызматкерлеринин колуна түштү. Учурда ал Бишкекке алынып келинип сурак берип жатат. Санжар Бакиевдин кармалышы Кыргызстандын түштүгүндө болгон тополоңдорду уюштургандарды таап, башаламандыктарды токтотууда канчалык деңгээлде салмактуу болоору, кандай натыйжаларды берери көпчүлүктүн көңүл борборунда турган чак.

Айрым бейөкмөт уюмдардын өкүлдөрү түштүктө жабыркагандарды чет өлкөлүк аскер дарыгерлери караса деген кайрылуу менен чыгышты. Ал эми өлкөнүн саламаттык сактоо тармагынын жетекчилиги буга негиз жоктугун, андыктан түштүккө тополоң күндөрү Бишкектен барган 64 дарыгердин 48и борборго кайтканын белгилөөдө.

“Азаттыктын” кабарчысы Жанар Акаев саламаттыктык сактоо министринин милдетин аткаруучу Дамира Ниязалиева менен Анжиянга барып, ал жердеги качкындардын абалы тууралуу маалымат берди.

25-июнда Кыргызстанга Жамааттык коопсуздук келишим уюмунун (ЖККУ) баш катчысы Николай Бордюжа менен ЖККУнун кырдаалга көз салуу боюнча жумушчу тобу да келди. Николай Бордюжа иш сапарында Өткөөл мезгилдин президенти Роза Отунбаева, Коопсуздук кеңешинин катчысы Алик Орозов менен жолугушат.

Ош облусунун комендантынын орун басары Бахтияр Фаттахов “Азаттыктын” түз обосунда аймактагы соңку кырдаал боюнча суроолорго жооп берди.

Өзбекстанга өтүп кете албай, учурда Кыргызстан мнен Өзбекстандын чек арасына жакын жерде качкын сыпатында күн кечирип аткандардын акыбалы кандай?

Түштүктөгү коогалаң учурунда Ошко жакын турган Өзгөн шаарында абал тынч болуп, эки элдин ортосунда эч кандай араздашуу болгон жок. Аймакта тынчтык кантип сакталып калганын Өзгөн шаардык билим берүү бөлүмүнүн жетекчиси Илхом Абылкасымов айтып берди.

27-июнда бүткүл элдик добуш берүүгө коюла турган Конституциянын жаңы долбоорун түшүндүрүү жана талкуулоо иштери соңуна чыгып калды. Өлкөнүн бир катар аймагында бул багытта алгылыктуу иштер жүргөнү менен өзгөчө түштүк аймагында долбоор туурасында маалыматтар калкка толук жетпей жаткандыгын демилгечи топтун бир катар мүчөлөрү билдиришет.

Кыргызстандын түштүгүндөгү окуялар, Нариман айылында жүргүзүлгөн аскердик операция тууралуу “Кылым шамы” укуктук борборунун жетекчиси Азиза Абдрасулова “Азаттыкка” маек курду.

Орусия мусулмандар муфтиятынын өкүлдөрү Кыргызстандын түштүгүндөгү кыргыз-өзбек кандуу кагылышуусун өз көздөрү менен көрүп, жаңжалдашкан эки тарапты мусулманчылык ынтымакташууга чакырып кайтышты.

Кыргызстанда 80 улуттун өкүлдөрү жашайт. Жакында эле Ош, Жалал-Абад аймагында болгон окуялардан улам аларды да коопсуздук маселеси тынчсыздандырууда. Көп улуттун өкүлдөрү жашаган Токмокто учурда абал кандай?

22-июнда Бишкек шаарындагы орто мектептерин эң мыкты бүтүрүп жаткан 189 бүтүрүүчүгө кызыл аттестат тапшырылды. Азем Бишкек шаардык мэриясы тарабынан уюштурулуп, ага мэрдин милдетин аткаруучу Иса Өмүркулов катышты.

Мамлекеттик сынактардан ийгиликтүү өткөн мектеп бүтүрүүчүлөрү орто билим тууралуу күбөлүктү салтанаттуу түрдө 25-июнда колдоруна алат. Бул жылы мектепти бүтүргөндөрдүн саны 75 миң болуп, алардын 40 миңге жакыны Жалпы республикалык тестирлөөгө катышкан. Учурда бүтүрүүчүлөр жогорку окуу жайына тапшырууга кам көрүп жатат.

Кыргызстандын аймактарында улуттар аралык араздашууну басаңдатууга жана элди биримдикке, сабырдуулукка чакырган акция өтүп жатат.

Бүгүн Кара-Суу районунун Нариман жана Молотов айылдарында өкмөттүк аскерлер тарабынан атайын операциялар жүргүзүлдү. Бул туурасында аймактагы кабарчыбыз Алишер Токсонбаев “Азаттыктын” түшкү түз обосунда кеп салып берди.

14-июндан бери Бишкектин ооруканаларында түштүктөн жеткирилген 50гө жакын жарадар дарыланууда. Ош жана Жалал-Абад аймагындагы ооруканаларга Бишкектен 15 медициналык тез жардам унаалары жөнөтүлдү. Өзбектер тарабынан 16-июнда алынып кеткен балдар хирургу Касым Жусупакматов сүйлөшүүлөргө карабай, ушул күнгө чейин кайтарылбай жатат.

Жалал-Абаддагы сонку кырдаал боюнча суроолорго учурда ошол аймакта жүргөн ички иштер министринин орун басары Мелис Турганбаев жооп берет.

1990-жылдагы жаңжалда катуу жапа чеккен Өзгөн шаары бул жолу Кудай жалгап кандуу калабадан сыртта калды. Шаарды сактап калууда жергиликтүү лидерлердин ролу чоң болгону айтылууда. Ошто жана башка аймактарда да ушинтип кандуу кагылыштын алдын алса болот беле?

Коолаңдан кийинки Оштогу кырдаал турукташуу жолуна багыт алды. Тополоңго карабай референдум 27-июнда болоору белгиленди. АКШнын жогорку даражалуу дипломаты Роберт Блейк Кыргызстанга келди.

Кыргызстандын түштүгүндө жаңжал уюштургандардын башында «үчүнчү күчтөр» турганы кийинки кездери көп айтылууда. Өлкө бүтүндүгүнө коркунуч келтирген андай саясий күчтөр ичтен чыктыбы же сырттан келдиби?

Бүгүнкү күнгө чейин Ошто өзбек улутундагы 637, ал эми кыргыз улутундагы 432 адам алмашылуу жолу менен барымтадан бошотулду. Оштогу бүгүнкү абал тууралуу аймактагы кабарчыбыз Алишер Токсонбаев маалымат берди.

Жакында Москва бийлиги четтен келип ордо шаарда жашагысы, же иштегиси келгендер үчүн алардын жүрүм-туруму боюнча атайын мыйзам кабыл алууну пландаштырууда. “Москвалыктын кодекси” аттуу документ туурасында орус өкмөтүнүн мүчөсү Михаил Соломенцев “Российская газета” басылмасына курган маегинде айтты.

“Эл үнү” берүүсүнө кайрылган угармандар түштүктөгү кандуу тополоңго тынчсыздануусун билдиришип, калкты сабырдуулукка, ынтымакка чакырышып, тынч элдин ортосуна от жаккандарды тез арада таап, мыйзам чегинде жазалоо керектигин билдиришти.

Оштогу калаба дагы бир ирет Фергана өрөөнү региондогу эң бейжай, жаңжал оңой эле тутанып кетиши мүмкүн болгон опурталдуу регион экенин көрсөттү. Эмне үчүн андай?

Бүгүн Жалал-Абадда турмуш мурдагы калыбына түшө баштады. Көчөлөрдө коомдук автоунаа менен жүргөн адамдар көбөйдү. Ашканалар жабык турганы менен борбордук базар ачылды.

Өткөөл мезгилдин президенти Роза Отунбаеванын Ошко жасаган сапары кырдаалды басаңдата алган жок. Тескерисинче, топтолгон эл Отунбаевага бир катар талаптарды коюп, баш-аламандыка чекит кое албаган убактылуу өкмөттү катуу сынга алды.

Кыргызстандын түштүгүндөгү окуялар дүйнөдөгү маалымат каражаттарында байма-бай чагылдырылууда. Бирок айрым адистер көпчүлүк учурларда маалымат бир беткей болуп берилгенин айтып жатышат.

Өткөөл мезгилдин президенти Роза Отунбаева түштүк борборун адегенде тик учак менен кыдырып, андан соң кандуу коогалаңда жарадар болгондордун саламатчылыгын сураштырды. Андан соң Ош облустук акимчилигин имаратында аймактын жетекчилиги жана коомчулугу менен кең-кесири жолугушту.

Кыргызстандын түштүгүндөгү коогалаңдан улам өлкө ичинде да жер которуулар болуп, ондогон адамдар түштүк аймагынан борбор шаарга келишкен. Алардын көпчүлүк бөлүгүн балдар жана аялдар түзөт.

Оштогу калабасында жаатташкан тараптардын каршылыгын басууга келген аскер кызматкерлери нааразы тараптардын бирөөнө жан тартып, экинчисине каршы күч колдонушканы айтылууда.

Азыр эл арасында кыргыз-өзбек чек арасындагы «Достук» бекетинде кырдаал курч деген имиш маалымат пайда болду. Анын чын-төгүнүн чек ара кызматынын жетекчисинин орун басары Чолпонбек Турусбековдун өзүнөн тактадык.

Бүгүн Убактылуу өкмөт жетекчиси Роза Отунбаева кандуу тополоңдон жабыркаган Ошко барып, ооруканаларды кыдырып, жабыр тарткандардын ал-абалы менен таанышты, арыз-муңун укту. Шаар тургундары убактылуу өкмөттүн жетекчисине барымтада жаткан адамдарды бошотуп алуу, өзбек маалелериндеги тосмолорду алуу, өзбектердин колундагы куралдарды жыйнап алуу, гумжардамды туура бөлүштүрүү жөнүндо талаптарды коюшту.

Бишкектеги беш ооруканада Оштогу жана Жалал-Абаттагы тополоңдордо жаракат алган 41 оорулуу дарыланууда. Алардын бирөө аял, экөө наристелер. Эки аскер киши аскер госпиталында жатат.

Жалал-Абадда абал турукташууда. Бирок элдин коркунучу тарай элек. Ал эми Сузак районунун тургундары менен сүйлөшүүлөр жүрүп жатат. Бул туурасында акыйкатчынын Жалал-Абаддагы өкүлү Алима Аманова “Азаттыкка” берген маегинде билдирди. Ал тополоңдо жабыркап ооруканага жаткандардын көбү ок жеп, токмок жегендер экенин белгилейт.

Ош облусунун губернаторунун милдетин аткаруучу Сооронбай Жээнбеков аймактагы кырдаал, гуманитардык жардамдын бөлүнүшү боюнча “Азаттыктын” түз ободогу суроолоруна жооп берди.

Кыргызстанда түштүктөгү соңку окуялар боюнча аза күтүү уланууда. “Азаттык” радиосу Оштогу тополоң башталган алгачкы сааттарда эмне болгону тууралуу жаатташкан эки тараптын тең өкүлдөрүнүн ойлорун уктурууну туура көрдү.

15-июнда Жалал-Абад шаарында облустагы эки улутту элдештирүү түлөөсү өтүп, мындан ары улуттар аралык жаңжалды болтурбоо үчүн ар бир көчөдө элдик кошуун түзүү, жаштарды башаламандыктарга катыштырбоо сунуштары айтылды.

Ош жана Жалал-Абад дубандарындагы кандуу тополоң окуяларды чагылдыруудагы маалымат жоопкерчилиги "Азаттыктагы" кезектеги талкуунун темасы болду.

Айрым укук коргоочулар Оштун Он-Адыр, Шарк, Шейит-Дөбө айылдарында абал дале чыңалган бойдон турганын айтышууда. Ошто жүргөн кабарчыбыз Жанарбек Акаев соңку кырдаал тууралуу суроолорго жооп берди.

Кыргызстанда өтө каргашалуу окуя орун алды. Улут аралык жаңжалда жүздөн ашык адам мерт болуп, жүздөгөн качкындар пайда болду. Туруктуулук камсыз болбогону үчүн атайын кызмат жана тартип коргоо органдары сынга алынууда. Сын канчалык негиздүү?

Убактылуу өкмөттүн аппарат жетекчиси Эмил Каптагаев Кыргызстанга азыр сырттан аскер күчтөрүн алып кирүүнүн кажети жок, Убактылуу өкмөттүн абалды турукташтырганга толук мүмкүнчүлүгү бар деп эсептейт.

Өлкөнүн түштүгүндө кырдаал аз-аздан турукташа баштады. Анткен менен бул окуя кайрадан кайталанып кетпеши үчүн иш-чараларды көрүү башкы маселе болууда. Кырдаалды жөнгө салып, жаатташкан тараптарды элдештирүүгө сунуштар айтылууда.

Ошто кечээ түнү Бишкектен түшкөн гуманитардык жардамды тарткан кербенди коштогон чукул кырдаал министрлигинин күзөтчүлөрүнө белгисиз куралчан топтордун кол салуу жана аталган мекеменин имаратын басып алуу аракеттери үзгүлтүккө учуратылды.

Ош шаарында өзбектер куруп алган бейрасмий чек ара тосмолору пайда болду. Шаар акырындап мурдагы көнгөн жашоо ыргагына кайтып келүүдө. Тополоңдон жана ачкалыктан алсыраган шаар элине туш тараптан гуманитардык жардам келип жатат. Оштогу соңку кырдаалды бул жакта жүргөн кабарчыбыз Гүлайым Ашакеева баяндайт.

Кандуу калабалардан кийин Жалал-Абад шаарында азык-түлүк тартыштыгы пайда болду. Жээрге тамагы калбаган шаар тургундары бүгүн да мэриянын алдына чогулушту. Кыргызстандын башка чөлкөмдөрүнөн келген кайрымдуулук жардам тизмеге жараша бөлүштүрүлөт. Шаардын айрым тургундары 3-4 күндөн бери оокатсыз калгандыгын билдиришти.

Кыргызстандын түштүк областтарынан өзбек чек арасын кесип өткөн качкындардын саны болжол менен алтымыш миң менен сексен миңдин ортосунда. Чалдыбар казак-кыргыз чек арасынан Кыргызстандын өзбек улутундагы 283 жаранын Казакстан тарап Кыргызстанга өткөрүп берди. Бул маалыматтарды "Азаттыкка" Кыргызстандын чек ара кызматынын төрагасынын биринчи орун басары Чолпонбек Турусбеков билдирди.

“Азаттыктын” «Ыңгайсыз суроолор» сыналгы берүүсүнүн кезектеги чыгарылышы Кыргызстандагы акыркы саясий кырдаалга арналды.

Кыргызстандын түштүгүндө болгон окуялар Бишкек базарларындагы жашылча, жемиштердин баасына таасирин тийгизүүдө. Акыркы эки-үч күндө Өзбекстандан, Баткен өрөөнүнөн келчү жашшылча, жер жемиштер келбей калып, баа эки эсеге чейин кымбаттады.

Жалал-Абадда өткөн түнү эч кандай жаңжалдар катталган жок. Бул тууралуу Жалал-Абад облусунун губернаторунун милдетин аткаруучу Бектур Асанов “Азаттыктын” таңкы берүүсүндө билдирди.

Учурда Ошто жүргөн кабарчыбыз Гүлайым Ашакеева акыркы кырдаал тууралуу маалыматтар менен бөлүшөт.

Кыргызстандын түштүгүндөгү учурдагы кырдаал, Ош шаарындагы абал тууралуу коргоо министринин милдетин аткаруучу Исмаил Исаков “Азаттыктын” суроолоруна жооп берди.

Ош шаарында тополоңдон жабыркаган элге тонналаган гуманитардык жардам келип жаткан менен, ал көбүнчө элге жетпей, катуу нааразылык чыгып жатат. Шаардын вице-мэри Бакыт Аманбаев мэр Мелис Мырзакматовду жана экономикалык маселелер боюнча вице-мэрди келген гуманитардык жардамды жең ичинен таратып жатат деп айыптоодо.

Бүгүн Кыргызстанда аза күтүү күнү. Убактылуу өкмөттүн чечими менен Ош жана Жалал-Абаддагы кайгылуу окуялардан улам аза күтүү 16-июндан тарта 18-июнга дейре үч күнгө созулмакчы. Коогалуу аймакта акыркы эки күндө кырдаал салыштырмалуу турукташып, жаңжалдардын себептерин, кесепеттерин иликтөө жүрүп жатат. Оор жагдай түзүлгөн шаарларга туш тараптан гуманитардык жардам жеткирилүүдө.

Саламаттык сактоо министрлигинин маалыматы боюнча Ош жана Жалал-Абат облустарындагы тополоңдон каза болгондордун саны 176 адамга жетти. Бул эсеп ооруканалардагы каттоо менен берилип жаткандыктан, көз жумгандардын так эсеби мындан да көп экендиги айтылууда.

Ошто жүргөн кабарчыбыз Жанарбек Акаев шаарда кырдаал бир топ турукташканы менен ок атуулар дале токтобой жатканын, гумжардам тарткан унааларды кандайдыр бир топтор жолдон эле тосуп алып жаткан учурлар бар экенин айтат.

"Ар-намыс" партиясынын лидери Ф. Кулов өлкө түштүгүндөгү абалды тез арада турукташтыруу үчүн тынчтык орнотуучу күчтөр керек экендигин айтып чыкты.

Ош шаарында кырдаал тынчып баратканын, шаардын калкына гуманитардык жардам келип таркатылып жатканын бул жактагы кабарчыбыз Жанар Акаев билдирди.

Кыргызстандагы кырдаал тууралуу өткөн түнү БУУнун Коопсуздук Кеңешинде да сөз болду. Анын алдында жагдайды Евробиримдиктин тышкы иштер министрлери талкуулаган эле.

Кошмо Штаттары адам менен соода кылууга же адам аткезчилигине каршы күрөштө айрым жылыштар бар экендигин билдирүүдө. Бирок 2010-жыл боюнча отчетто бүгүнкү замандын кулчулук маселесинде айрым кыйынчылыктар сакталып кала берип жаткандыгы айтылат.

Жалал-Абаддагы соңку кырдаал боюнча шаар башчынын милдетин аткаруучу Максат Жээнбеков “Азаттыктын” таңкы түз обосунда кеп салып берди.

Бишкектеги Улуттук госпиталда Оштогу тополоң окуялардан жабыркаган сегиз адам, ал эми Травматология жана ортопедия борборунда төрт адам дарыланууда. Жабыркагандардын дагы жаңы тобу келиши күтүлүүдө.

Бүгүн жарык көргөн гезиттер эмнелерди жазды?

Оштогу тополоң учурунда базарлар, ири соода түйүндөрү жана майда дүкөндөр өрттөлүп кеткендиктен шаарда калктын азык-түлүккө муктаждыгы күчөдү. Бийлик өкүлдөрү болсо маселе акырындап чечилип жатканын ырастоодо.

Кыргызстандын түштүгүндө болгон коогалаң окуядан жабыр таркандарга жардам көрсөтүү чакырыгы Талас областынын элинде активдүү колдоого ээ болду. Мына үч күндөн бери облустун тургундары жабыла тополоң окуядан жабыркагандарга азык-түлүктүн түрлөрүн чогултууда.

Ош, Жалал-Абаддагы тополоң токтобой жаткандыктан, Баткенде тамак-аш, күндөлүк керектелүүчү буюмдар менен күйүүчү май тартыштыгы келип чыкты. Керектелүүчү азыктар Баткен облусуна Ош шаары аркылуу өтүп турчу.

Убактылуу өкмөттүн түштүк аймагы боюнча атайын өкүлү, коргоо министринин милдетин аткаруучу Исмаил Исаков 14-июнда түштөн кийин “Азаттыктын” суроолоруна жооп берди. Суроолор Ош, Жалал-Абад облустарындагы абалга байланыштуу болду.

Республикалык кан борборунда түштүктө жабыркагандар үчүн кан тапшыруу иштери жүрүп жатат. Учурда Бишкек, Ош жана Жалал-Абадда жетиштүү деңгээлде кан бар. Бирок түштүктөгү окуяларда жараат алгандардын санынын өсүшү менен канга болгон муктаждыктар да көбөйүшү мүмкүн экендигин кан борборунан билдиришет.

Түштүктөгү кырдаал, укук коргоочулардын аракеттери тууралуу “Азаттыкка” “Жарандар коррупцияга каршы” уюмунун жетекчиси Төлөйкан Исмаилова маек курду.

Убактылуу өкмөт качкындар менен иш алып барчу атайын өкүлүн дайындады. Укук коргоочулар болсо качкындар атайын жайга муктаж деп добулбас кага башташты.

Ош шаар башчысынын биринчи орун басары Тимур Камчыбеков кырдаал мурдагыга караганда турукташып калганын, эки тарапты элдештирүү аракеттери жүрүп жатканын айтат.

Кыргызстандын бир канча аймагында Ошто жабыркагандар үчүн тамак-аш, кийим-кечек жана медициналык каражаттар топтолуп жатат. Бишкектеги №2 мектепте шаар тургундары, жеке ишкерлер жана бир канча уюмдар тарабынан 70 тоннага жакын жүк чогултулуп, Ошко жөнөтүлүү алдында.

Ош шаарында каршылашкан тараптардын элдешүү аракети башталды. Бул демилгени “Мухаммед Умар-Ош” коомдук уюмунун жетекчиси Улукбек Өмүрзаков көтөрүп чыкты.

Ош, Жалал-Абад аймактарында кырдаал курч бойдон. Саламаттыкты сактоо министрлиги кандуу кагылышууларда каза тапкандардын саны жүздөн ашты.

Ош шаарындагы Ноокат - Калинин көчөлөрүнүн кесилишинде өзбек жана кыргыз улутундагы жарандар бүгүн эртең менен элдешип, эки тараптан ондон өкүл катышкан жолугушууда тараптар мындан ары ынтымакта жашоого кол алышты.

Жаштар министрлиги штаб түзүп, жардам чогултуп жатат. Ошондой эле Ай-Көл партиясынын мүчөлөрү гумжардам топтоп жатышат. Бул жөнүндө аталган партиянын мүчөсү Максатбек Асанбеков "Азаттыкка" маалымат берди.

Кыргызстан түштүктөгү кырдаалды жөнгө салуу үчүн башка мамлекеттердин жардамына муктаж болуп калды. Мындай билдирүүнү Өткөөл мезгилдин президенти Роза Отунбаева 12-июнда маалымат жыйынында билдирди.

“Youth of Osh” же “Ош жаштары деп аталган уюмдун жетекчиси Айжан Токтошеванын билдиришинче, азыр Оштун көчөлөрүндө тургундар өз райондорунда жолдорду тосуп, өз алдынча коргонуунун аракетинде болуп жатышат. Кыргыз-өзбек бирдиктүү кошуундары көчөлөрдү кыдырып, ар кандай коркунучка туш келген шаар тургундарын куткаруу жана эл арасында түшүндүрүү иштерин жүргүзүүнү көздөшүүдө.

Бүгүн Бишкекте жоон топ жигиттер Убактылуу өкмөттөн Ошко барууга унаа талап кылышты. У.Барыктабасовдун кайтып келишине шарт түзүүнү талап кылып, анын жүздөгөн тарапкерлери да митинг уюштурушту. Өткөөл мезгилдин президенти Р. Отунбаева улуттук каналдан кайрылуу менен чыгып, калкты сабырдуулукка чакырды.

Жарандардын таза шайлоого болгон ишенимин жана шайлоо мөөнөттөрүнө болгон ойлорун аныктоо үчүн 11-июнда Бишкекте атайын добуш берүү кутулары орнотулду. Шаар тургундары жарандык бүллетендерде берилген суроолорго өз чечимдеринин жазышып, жакындап келе жаткан шайлоолорго карата пикирлерин билдиришти. “Таза шайлоо жана таза референдум үчүн!” аталышындагы бул иш-чара Либерал жаштар клубу тарабынан уюштурулуп, калкты таза шайлоого үгүттөөгө багытталды.

Убактылуу өкмөттүн жетекчисинин биринчи орун басары Алмазбек Атамбаев 11-июнда “Азаттыктын” кабарчысын кабыл алып, өлкөдөгү абал, экономика, тышкы саясаттагы аракеттер боюнча маалымат берди.

Оштогу тополоң окуялар атайын бир уюшкан күчтөрдүн кылганы деп айтууга негиз жок. Бул жерде сырткы күчтөрдүн да катышы жок. Мына ушундай пикирин "Азаттыкка" Оштогу окуяларга байкоо салып жаткан акыйкатчы Турсунбек Акун билдирди.

Азыр Ошто кырдаал курч бойдон турат. “Эки элдин ортосундагы мамилени жакшыртуу үчүн кандай аракеттерди көрүү керек?” деген суроо менен “Азаттык” Кыргызстан жана Өзбекстандын ортосундагы достук коомунун вице-президенти Жылдыз Жолдошеваны кепке тартты.

Ошто түнүндө болгон тополоңдун айланасында Өзгөн шаардык элге билим берүү бөлүмүнүн башчысы Илхамжан Абылкасымов “Азаттыкка” маек куруп, элди сабырдуулукка чакырды.

Ошто түнүндө орун алган окуялар, тартипти калыбына келтирүү боюнча көрүлүп жаткан иш-аракеттер тууралуу Убактылуу өкмөттүн мүчөсү Темир Сариев "Азаттыкка" маек курду.

Өткөөл мезгилдин президенти, Убактылуу өкмөттүн төрайымы Роза Отунбаева бүгүн (11-июнь) эртең мененки саат 7де Улуттук Биринчи канал аркылуу Ош шаарында түндө болгон тополоң боюнча түз ободо кайрылуу жасады.

11-июнга караган түнү Ошто тополоң окуялар башталып, ок атышуулар болду. Саламаттык сактоо министрлиги тополоңдо 45 киши өлүп, 632 адам жаракат алып, анын ичинен 406 ооруканага жеткирилгенин, алардын жарымынын абалы оор экенин билдирди. Ош шаарында, Өзгөн, Кара-Суу жана Араван райондорунда өзгөчө абал жарыяланып, коменданттык саат киргизилди

“Кыргызстанда ички миграциянын эркин болушу үчүн милдеттүү каттоону алып салуу керек. Өлкөнүн бир аймагынан экинчи аймагына барып отурукташууда каттоого туруу ашыкча чыгымдарды алып келүүдө”. Мындай пикирлерин 9-июнда Борбор Азиялык Эркин базар институту тарабынан Бишкекте өткөрүлгөн талкууда бир катар коомдук уюмдарынын өкүлдөрү билдиришти.

Ооганстандын түштүгүндөгү соңку жарылуудан бери дегенде 40 киши жайран болду. Расмий өкүлдөрдүн айтымында, жанкечти жардырууну Кандагар провинциясындагы кыштакта, үйлөнүү үлпөтү учурунда жасаган. Бирок Талибан бул кол салууга тиешеси жок экендигин айтып чыкты.

Өткөн айда Казакстан Кыргызстандын 500гө жакын жаранын чыгарып салган. Башка өлкөлөрдө жүргөн мигранттардын абалы да жеңил эмес. Мына ушул маселе боюнча Эмгек жана миграция министринин милдетин аткаруучу Бөдөш Мамырова өткөн жумада Казакстанда болуп, аталган өлкө жана Орусиянын миграция министрлери менен жолугуп келди. Анын жыйынтыгы тууралуу Бөдөш Мамырова “Азаттыкка” маек курду.

Конституциянын жаңы долбооруна киргизилип жаткан өзгөртүүлөр, андагы укук жана жоопкерчилик тууралуу мурдагы адилет министри Марат Кайыпов “Азаттыкка” маек курду.

9-июнда кечки саат алтылар чамасында Токмок шаарындагы "Мега-Сити" соода борборунда жардыруу болуп, андан төрт киши жабыркады. Бул окуя боюнча ИИМдин маалымат жана коомчулук менен байланыш башкармалыгынын жетекчисинин орун басары Рахматулла Ахмедов "Азаттыктын" суроолоруна жооп берди.

Өлкөдөгү экономикалык кырдаал, доллардын наркынын өсүп жатышы тууралуу “Азаттыктын” суроолоруна экономика илимдеринин доктору Жумакадыр Акенеев жооп берди.

Айрым жаш активисттер өнүккөн өлкөлөр үчүн Кыргызстанга визасыз кирүүгө уруксат алууда. Бул сунушту учурда Убактылуу өкмөт мүчөлөрүнө жана өткөөл мезгилдин президенти Роза Отунбаевага Борбор Азиядагы эркин базар институтунун мүчөлөрү жолдошкон. Сейитбек Усманов жана Мирсулжан Намазалиев “Азаттыктын” суроолоруна жооп беришти.

“Кыргызстанда бийлик алмашты, ал эми көйгөйлөр ошол бойдон турат” деп Майып балдардын ата-энелеринин ассоциациясы атайын кайрылуу жасады.

Кыргызстандын мурдагы президенти Курманбек Бакиевдин Жалал-Абаддагы үйүнөн табылган жаныбарлар май айынын аягында Ысык-Көлгө алынып келинген. Жергиликтүү адистер Кызыл китепке кирген элик, аюу, ак куу жана башка жаныбарлар катуу жабыркаганын билдиришти.

Кийим тигүү тармагы өлкөдөгү мыкты өнүгүп жаткан тармактардын катарында. Бул жаатта орто эсеп менен 160 миңден ашуун адам эмгектенет. Анткен менен көйгөйлөр да жок эмес. Өзгөчө 7-апрелден кийин казак тарап Кыргызстан менен чек араны жаап койгондон улам, кийим тигүү тармагы бир топ чыгымга учурады.

Орусияда жана Казакстанда кыргыз мигранттары үчүн түзүлгөн шайлоо бекеттери кескин кыскарды. Муну айрым укук коргоочулар мигранттардын добуш берүү укугун бузуу катары баалашууда.

Кыргызстанда нанотехнологиялардын жардамы менен айыл-чарба, өндүрүш, курулуш өңдүү тармактарда оңой, арзан жана бышык каражаттарды алуу мүмкүнчүлүгү бар. Бирок нанотехнология тармагын өнүктүрүү үчүн каражат жетишпейт. Булар туурасында 8-июнда Кыргыз Республикасынын Илимдер Академиясында өткөн “Борбор Азиядагы нанотехнологиялардын келечеги” аталышындагы семинарда айтылды.

Баткендеги Сох анклавында турган cогуштук оор техникаларын Өзбекстан чыгарып бараткан учурда кыргыз жарандарына тиешелүү эки жеңил автоунаа талкаланып, төрт кыргыз жараны жаракат алганы белгилүү болду.

Убактылуу өкмөттүн төрайымы Роза Отунбаеванын аппарат жетекчи Эдил Байсалов парламенттик шайлоого өзүнчө саясий күч менен барат. Бул тууралуу Э. Байсалов “Азаттыктагы” маегинде билдирди. Бүгүнтөн тарта ээлеген кызматын таштай турганын айтты. Убактылуу өкмөттү кадр саясатынан катуу аксап жатат деп сынга алды.

Израил аскерлери камоодогу Газ тилкесине гумжардам ташып бараткан кемени кан төгүүсүз өз көзөмөлүнө алды. Мындан бир нече күн алды ушундай эле операцияда тогуз киши набыт кеткен.

“Эл үнү” программасына кайрылган угармандар Убактылуу өкмөттүн кадр саясатына ой-пикирлерин айтышууда, алардын арасында Конституциянын жаңы редакциясына сын көз менен карагандар да бар.

Өткөөл мезгилдин президенти Роза Отунбаева 5-июнда Таласта иш сапары менен болуп, жергиликтүү тургундар менен жолугушту. Сапары маалында ал Талас шаарынын жолдоруна жана мектептердин курулушуна өкмөттөн акча бөлүнөөрүн айтты.

Баткендеги Сох анклавынын тегерегиндеги чыңалган кырдаал эки тараптуу сүйлөшүүлөрдүн натыйжасында чечилип, чек арадагы абал кыйла жеңилдеп калды.

3-июнда Москвадагы Новомарьинск көчөсүндөгү көп кабаттуу үйлөрдүн биринен кыргызстандык жаран учуп түшүп, каза болгон.

Орусияда 1972-жылдан бери 5-июнь экологдор күнү катары белгилеп келет. Ошондой эле 5-июнь - Айлана-чөйрөнү коргоо күнү катары да белгиленет. Орусияда табиятты коргоо жаатында байкоочулардын пикирлери бирдей эмес.

Өткөөл мезгилдин президенти Роза Отунбаева убактылуу өкмөттүн референдум жана парламенттик шайлоо алдында жүргүзүп жаткан ички, тышкы саясаты, өзгөчө пикирдеги саясий күчтөр менен мамилелер, маалымат жана идеология саясаты тууралуу “Азаттыктын” суроолоруна жооп берди.

Кыргызстандык Бахтияр Кочкоров Түштүк Африка өтө турган футбол боюнча дүйнө чемпионатына калыстык кылат.Ташкенте самбодон Азия чемпионаты өтүүдө.

Владимир Путин менен болгон кездешүүлөрдө россиялыктардын аны сындап сүйлөгөнү өтө сейрек көрүнүш.

“Кыргыз Республикасынын Конституциясынын жаңы долбоору кыргыз жана орус тилдеринде гана чыгышы керек”. Мындай ойлорун бир катар жаштар уюмдарынын өкүлдөрү 3-июнда маалымат жыйынында билдиришти. Алардын айтымында, Конституциянын долбоору өзбек тилинде чыга турган болсо, өлкөдөгү калган улуттардын укугу басмырланат.

Иракта Фархуд деп аталып калган окуяларга ушул аптада туура 69 жыл толду. Багдадда 1941-жылы июнда, Экинчи дүйнөлүк согуш кызуу жүрүп жаткан учурдагы кол салуудан жөөт улутундагы 100дөн ашуун адамдын өмүрү кыйылган эле.

Күн ысыган сайын сейил бактарда, шаардын чет жакаларындагы бактуу, дарактуу жайларда кенелердин саны көбөйүп, эс алууга чыккан шаар тургундарынын арасында денесин кенеге чактырып алгандар көбөйүп жатат.

Кыргызстанда адам сатуу боюнча фактыларды алдын алуу жана азайтуу максатында 189 номурлуу түз байланыш иштей баштады. Бул чет өлкөгө иштөө үчүн кете турган кыргызстандык жарандардын укугун жана милдеттерин түшүндүрүп, маалымат берчү байланыш. Деген менен адистер бул багытта ыкчам аракеттер көрүлбөй жатканын ырасташууда.

Коргоо министринин милдетин аткаруучу Исмаил Исаков Баткен облусуна барды. Ал Согмент жана Чарбак айылынын тургундары менен жолугушууда. И.Исаковду Баткен облусунун губернатору Султан Айжигитов жана чек ара кызматынын жетекчиси Курманакун Матенов коштоп жүрөт.

Жаңы төрөлгөн наристелерди калтырып кетүү кеңири жайылган көрүнүш. Илгери Европа өлкөлөрүндө аялдар наристесин чиркөөгө, кечилканага же себетке салып, базарга таштап кетчү.

Убактылуу өкмөт төрайымынын түштүк аймагы боюнча өкүлү, коргоо министринин милдетин аткаруучу Исмаил Исаков өлкө түштүгүндө абал турукташканын, бирок айрым чек ара аймактарында кооптуу маселелер бар экенин айтат.

1-июнда Жалал-Абад шаары менен Сузак районунда өзгөчө абал алынганы менен жарандар бул аймактар тынч болооруна көп ишенбей турушат. Алар аймакта эл тынчтыгын бузууга кызыкдар ар кандай күчтөр кайра баш көтөрүшү ыктымалдыгына кооптонот.

1-июнь – Кыргызстанда Балдарды коргоонун эл аралык күнү белгиленди. Буга карата Эмгек, жумуштуулук жана миграция министрлиги Бишкектеги балдар үйүнө 80 миң сомго жардам берген. Балдар укуктары жана аталган министрликтин учурдагы иш-аракеттери туурасында министрдин милдетин аткаруучу Бөдөш Мамарова “Азаттыкка” маек курду.

Балдарды коргоонун эл аралык күнүн Вознесеновка айылында жайгашкан 14-тарбиялоочу мекемедеги жүзгө жакын өспүрүм да майрамдады.

Балдарды коргоонун эл аралык күнү быйыл дүйнө жүзүндө жана Кыргызстанда 60-ирет белгиленүүдө. Кыргызстанда балдардын оорулары жана ымыркайлардын өлүмү жогору болуп жатканына карабастан, төрт жыл илгери иштелип чыгып өкмөткө сунушталган Балдардын саламаттыгын коргоо программасы кабыл алынбай келатат.

Эгерде сиз Бишкектин чет жакасына, борбордон болгону 10-15 км алысыраак чыксаңыз, жаңы конуштардагы кейиштүү жашоого күбө болосуз. Көпчүлүк конуштар алигүнгө чейин жарыксыз отурушат, таза суу жок, ал тургай мектеп, бала-бакчалар да курулган эмес.

Бишкекте Балдарды коргоо күнүнө арналган спорттук мелдештер майрамдык маанайда өттү. Жеңүүчүлөргө баалуу сыйлыктар ыйгарылды.

"Азаттык+" жаштар берүүсүнүн кезектеги чыгарылышы жаңы конуштар, ал жактагы абал, жашоо шарттары жана башка көйгөйлүү маселелерге арналды.

Өзбекстан Баткендин ичиндеги Сох анклавына кошумча аскерлерди, десанттык бөлүгүн жана милиция күчтөрүн киргизгени кабарланууда. Бул арада кыргыз тараптан чогулган тургундар Сохту Өзбекстан менен байланыштырган негизги жолду тосуп чыгышты. Кыргызстандын чек ара саясаты боюнча саясат талдоочу Орозбек Молдалиев “Азаттыктын” суроолоруна жооп берди.

Кыргызстанда жыл өткөн сайын чылым чеккендердин саны көбөйүп жатат. Натыйжада улуттун ден соолугу начарлап, чылым чегүүдөн пайда болгон оорулардан улам бир жылда өлкөдө 15ке чейин адам каза болот.

31-май - Тамеки тартууга каршы күрөшүү күнү. Кыргызстанда кийинки мезгилде чылым чеккен жаштардын, аялдардын жана кыздардын катары өсүүдө. Андыктан быйыл бул күн “Гендердик фактор жана тамеки маркетинги” деген теманын алдында өтүп жатат.

“Кыргыз эл биримдиги” деп аталган коомдук уюм 12-июнь күнү оң канат, сол канат жана ичкилик урууларынын өкүлдөрүнүн катышуусунда уруулардын курултайын өткөрүшөөрүн жарыялашты.