Жыйырма жылдан кийин Ала-Тоодо ким калат?

Кыргызстанда бүгүнкү күнгө чейин милдеттүү түрдө камсыздандыруунун түрлөрү киргизилген эмес. Камсыздандыруу боюнча адистердин айтымында, бул жаатта өлкө кыйла эле артта калды. Ал эми өкмөт ушул тапта милдеттүү түрдө камыздандыруу жана алардын тарифтерин аныктоо жаатында иштөөдө.

Былтыр декабардан бери Өзбекстандын баш прокурорлугу Ташкендеги “Караван базардын” жетекчилигиндеги жемсөөлүктү териштирүүдө.

Кыргызстанда 1 миллион 173 миң гектир жер айдалат. Өткөн жылы 97 миң гектир жер айдалбай кысыр калган. Жазгы талаа иштерине даярдык жума күнү парламентте талкууланды.

“Азаттыктын” Бишкектеги студиясында өткөн кезектеги талкууда Кыргызстандагы тарифтердин көтөрүлүшүнөн кийинки эл ичинде күчөгөн нааразылык, жалпы эле өлкөдөгү коомдук-саясий кырдаал талкууга алынды.

Орусия Литванын чекарасынан 20 чакырымдай эле алысыраакта жаңы атомдук станциясын кура баштады. Буга жергиликтүү тургундар менен экологдор тынчсыздануусун билдирип жатышат.

Премьер-министр Данияр Үсөнов 24-февралда айрым өкмөт мүчөлөрү менен бирге маалымат жыйынын өткөрдү. Премьердин айтымында, былтыр экономикада кыйла жылыштар болуп, инфляциянын деңгээли нөл пайызды түздү.

24-февралда Нарын шаарында жүздөгөн адамдар митингге чыгып, электр наркын кымбаттатууга, электр акысын төлөөгө берилген жеңилдиктерди алып салууга каршылык билдиришти. Митингичилер Президентке, Жогорку Кеңешке кайрылуу кабыл алышып, талаптарды орундатууга 10 күндүк мөөнөт коюшту.

Казакстан, Кыргызстан жана Тажикстан бирдиктүү энергетикалык системаны түзүү жөнүндө өз ара сүйлөшүүдө.

Социализм заманында курулушу башталып аягына чыкпай калган “Камбар-Ата” ГЭСтерине инвестиция тартуу кыргыз өкмөтүнө оорго турууда. Өткөн жылы чоң курулушка орус өкмөтү 1 миллиард 700 миллион доллар кредит бермей болгон. Ал акчанын бөлүнөрү дайынга чыкпай, өкмөт курулушка кытай инвестициясын тартуу аракетине киришти. Президент К.Бакиевдин уулу Максим Бакиевдин Кытайга иш сапарында мына ушул маселе да талкууланган.

Чимкенттеги Конусбаев бажысы 22-февралда Кыргызстанга келе жаткан жүктөрдү кое бере баштаганы тууралуу маалымдалган. Бирок азырынча андан башка кое берилген автомашиналар тууралуу маалымат жок.

Белгилүү филантроп жана миллиардер Жорж Сорос Грекияны финансылык кризистен куткаруунун планын сунуш кылды. Бул планга ылайык, Грекиянын бюджеттик тартышын камсыздоо үчүн Евробиримдик Афины менен чогуу евробонддорду чыгарууга тийиш.

Кыргызстанга келаткан жүктөр бир айга жакын убактан бери Казакстандын бажы бекеттеринен өткөрүлбөй, ишкерлер зыян тартышууда. Жыл башынан Казакстан Белорусия, Орусия бажы биримдиги ишке киришкенден бери ортодон жүк ташып өтүү чоң тоскоолдуктарга кабылууда.

Эгерде электр кубатына жана жылуулукка болгон тарифти туура эмес эсептешкен болсо, анда тиешелүү тараптарга катаал чаралар көрүлмөкчү. Президент Курманбек Бакиев кечээ ушундай деп, уулу башкарган Өнүктүрүү агенттигине жана өкмөткө тарифтин тууралыгын текшерүү боюнча тапшырма берди.

Коомдук палатанын мүчөсү, экономика илимдеринин доктору Жумакадыр Акеенев "Азаттык" менен өлкөнүн тышкы саясатындагы экономикалык оош-кыйыштар жөнүндө маектешти.

18-февралда Өнүктүрүү, инвестициялар жана инновациялар боюнча борбордук агенттигинин жетекчиси Максим Бакиевдин “Кайыңды кант” жана “Кошой” кант заводдорунун жетекчилери менен жолугушуусу болду. Максим Бакиев "кант кызылчасын сатып алуунун баасын 2500 сомго чейин көтөрүүнү суранам. Бирок кызылчаны сатып алуу баасынын жогорулашы калкка - кантты керектөөчүлөргө таасир этпөөгө тийиш”,- деп билдирди. Өткөн жумада Айыл чарба министрлигинде болгон атайын жыйында кант кызылчасынын баасын көтөрүүнү сунушташкан болчу. Быйыл кант кызылчасын себүүгө кызыккан дыйкандар арбын.

Кыргызстанга АКШнын президенти Барак Обаманын Ооганстан жана Пакистан боюнча атайын өкүлү Ричард Холбрук (Richard Holbrooke) иш сапары менен келатат. Ал бүгүн түштөн кийин Бишкекте Президент К.Бакиев менен жолугушат. Тышкы саясатында көп багыттуулукту карманабыз деген Кыргызстан соңку кездери Орусия, АКШ жана Кытайдын ортосунда чарпылууда.

Айрым маалымат каражаттары Орусия Камбар-Ата-1 ГЭСинин курулушун каржылоо долбоорун токтоткону тууралуу жазып чыгышты. Кыргызстандагы орус элчилиги азырынча бул тууралуу так маалымат берүүдөн баш тартууда.

Google компаниясынын Орусиядагы бөлүмү Орус темир жол каттамдары ишканасы менен биргеликте интернет колдонуучуларын Транссибирь магистралы аркылуу өлкөнүн 12 облусуна, 87 шаарына чыгара баштады.

Көл кылаасындагы Жети-Өгүз айлы Франциядан, болгондо да атактуу кызыл шарап чыккан Бордо аймагынан бир тууган таап отурат. Ортодо данекер болгон Азамат Кадыралиев – кыргыз-француз достук коомунун президенти.

Орусиянын президенти Кыргызстандын, Тажикстандын Бирдиктүү Экономикалык Аймакка мүчө болуу укугун өлкө жетекчилеринин жүрүм-турумуна жараша аныктайт. Президент Д.Медведев Омскиде 15-февралда энергетика жыйынында ушинтип билдиргенин Орусиянын маалымат каражаттары жазышты.

Брюсселде кечээ Еврошаркеттин финансы министрлери жыйынга чогулуп, Афина өкмөтүнө жардамдашуу маселесин талкуулашты. Аптанын башында еврозонага кирген он алты өлкө Грецияны бүжет тартыштыгын жана мамлекеттик карыздардын көлөмүн кыскартуу үчүн кошумча чараларды көрүүгө чакырган эле.

Вино (же шарап) – даярдалышы, сакталышы жагынан өтө назик ичимдик. Азыр Бишкектеги кайсыл дүкөнгө кирбеңиз, дүйнөнүн чар тарабынан винонун түрлөрүн таба аласыз. Аларды сапаты жагынан жогору деп сатышат. Бирок эмне үчүн анын болгону 1-2 бокалынан эле эртеси күнү баш ооруйт?

Жылуулук, ысык суу, электр энергия бааларынын кескин көтөрүлүшүнө көпчүлүк көнө электе уюлдук байланыштын ар бир чалуусу 60 тыйынга кымбаттап, эми анын артынан үй телефон акысы да кымбаттаганы калды. Кеткен чыгымдарды жаба албастыгын айтып, газ тармагынын жетекчилиги да кызмат акыны көбөйтүүнү талап кылууда.

“Түндүкэлектронун” сатылышы, “Ошэлектро”, “Жалалабадэлектро”, “Чыгышэлектронун” сатыкка койулушу тууралуу Жогорку Кеңештин мурдагы депутаты Райымбек Мамыров “Азаттык” менен ой бөлүштү.

Кыргызстандын Өнүктүрүү фонду Азияуниверсалбанк менен бирге түзгөн "АУБ-Агро" микрокредиттөөчү компаниясы бүгүнтөн баштап күрөөсүз микрокредиттерди берүүнү баштамакчы. Күрөөсүз кредит таратуу иштери адегенде Кыргызстандын түштүк областтарында башталган жатат.

Өзбекстан жөнөткөн «көгүлтүр отуну» үчүн 5,3 миллион доллар акчаны Кыргызстан алдын-ала төлөбөсө жөнөтпөй коерун 11-февралда кабарлады. Ушу тапта кыргыз өкмөтү ал акчаны кантип табуунун аргасын издөөдө.12-февралда парламент Өзбекстан газ маселесин талкуулап, кыраан чилдеде калкынын кыйласын «көгүлтүр отунсуз» калтырган тармак жетекчилерин жоопкерчиликке тартуу маселесин койду.

Орусиянын Мамдумасы 12-февралда Беларуска салыгы жок сатылуучу карамай боюнча келишимди бекитти. Эми ал келишимди жогорку палата бекитиши керек. Үстүбүздөгү жылы январь айынын этегинде Орусия менен Беларус алты миллион тонна карамайды салыктан бошотуу боюнча өкмөттөр арасында жетишилген келишимди 15-февралга дейре бекитүүгө милдеттенме алышкан.

Кыргызстандагы соңку саясий кырдаал, кирешелүү стратегиялык ишканалардын сатылышы, Ынтымак курултайы тууралуу «Ата мекен» партиясынын төрагасы Өмүрбек Текебаев “Азаттык” менен ой бөлүштү.

Евробиримдик каржы каатчылыгына кабылган Грекияга жардам көргөзүлөрүнө ишендирип жатат. Бирок Афинаны карыздын сазынан алып чыгууну караган пландын чоо-жайы келерки аптада гана барып белгилүү болчудай.

Улам жакында келаткан Нооруз майрамында көпчүлүк сүмөлөктү күтөт. Бул ирет мындай жаз азыгы менен катар, ушул эле аталышта журнал да, болгондо да испан тилинде, жарык көрө баштайт.

Жогорку Кеңештин бир катар депутаттары Казакстандын Тараз калаасында иштеген кыргыз мигранттары массалык түрдө мекенине кайтарылып жатканына тынчсызданууларын билдирип чыгышты. Эл өкүлдөрү өлкөнүн миграция министрлигин бул жагдайга көңүл бурууга чакырып, казак бийликтери менен чукул арада сүйлөшүү зарылдыгын белгилешти.

Тарифтердин көтөрүлүшүнөн кийин дароо сатыла баштаган мамлекеттик ири ишканалардын тагдыры көпчүлүктүн көңүл чордонунда. Оппозиция өз кезегинде коррупциялык схемалар боюнча эл байлыгы таланып атканын, убагы келгенде буга тиешеси барлардын баары жазаланарын айтышууда.

Электрге болгон тарифтин эки эсе көтөрүлүшүнөн кийин энергетика тармагы четинен жеке колго сатыла баштады. Жарандык коомчулуктун өкүлдөрү бул маселени кеңири коомчулуктун талкуусуна алып чыгышууда.

2009-жылы Кыргызстандын экономикалык өнүгүүсү 2,3% жогорулады. Өкмөт быйыл ички дүң продукт көлөмү дагы 5,5% көтөрүлүшү мүмкүн экендигин болжолдоп отурат.

Дүйнөнүн автоунаа жасоочу эң ири компаниясы - Toyota эң акыркы моделдеринин сатылып кеткен жарым миллионго жакын даанасын кайра артка кайтарып аларын кечээ жарыялады. Муну менен компания өткөн айдан бери эле чакыртып аларын айткан автоунаалар саны сегиз жарым миллионго чыгып олтурат.

Президенттин былтыр жарыяланган жаңылануу багытында негизинен экономикага көбүрөөк басым жасалат. Соңку кездердеги мамлекеттик стратегиялык ишканалардын менчикке кетишин да бийлик өкүлдөрү экономикалык зарылчылык катары көрсөтүшүүдө. Ушундай эле максат менен өкмөт тарифтерди да жогорулаткан. Деги өлкөнүн экономикалык багыты кайда алып барат?

Парламенттин экономика тармактарын өнүктүрүү комитети 9-февралда Кыргызстандын түштүк аймактарына Өзбекстандан келчү газ берүүнүн кескин азайтылып кетишин себеп-жөнүн талкуулады.

Орусиянын миграция кызматынын маалыматы боюнча өткөн жылы 41 миң кыргызстандык орус жарандыгын алган. Адистер бул Кыргызстандагы чакан бир шаардын эли менен барабар экенин айтып, жыл сайын бирден шаар жок болуп жатканына тынчсызданууларын билдирип жатышат.

Кыргызстан менен Тажикстандагы ири гидрокурулуштарды эларалык экспертизадан өткөрүү талабын кийинки жылдары Өзбекстан байма-бай кое баштады.

Өзбекстандын премьер-министри тажикстандык өнөктөшүн Борбор Азиянын көпшөк экологиялык балансын бузбоо үчүн Рогун ГЭСин курбоого чакырды.

Өткөн айда Монополияга каршы агенттик отун-сууга баалардын жогорулашынан улам, азык-түлүк, курулуш материалдары, тейлөө кызматынын баалары өсөт деп маалымдаган. Адистер учурда кымбаттоолор башталганын, мындан ары да баалар жогорулоонун гана үстүндо болоорун айтышууда.

«Түндүкэлектр» акционердик коомунун өкмөт ээлигиндеги 80% акциясын конкурста кайсы компания сатып алганы азырынча жашырын сыр катары кармалып турат.

Евро акча кыйын кезеңди баштан кечирүүдө. Еврокомиссия жана Европа Борбордук банкы евромейкиндикти баланста кармоого аракеттенүүдө.

Кыргызстандын темир жол узундугу 425 чакырымды түзөт. “Кыргыз темир жолу” мамлекеттик ишканасында миңден ашуун адам эмгектенгени менен кыйласы азыр жумушсуз отурушат.

Жогорку Кеңештин Билим берүү, илим, маданият жана спорт комитети кытай тили боюнча мектеп куруу тууралуу кыргыз-кытай өкмөттөрүнүн келишимин жактырды. Ага ылайык, кытай өкмөтү элүү миллион юанды Бишкекте мектеп куруу үчүн кайтарымы жок берет. Мектеп бир жарым жылдын ичинде салынып бүтөт. Ал арада айрым серепчилер Кыргызстанда кытайлашуу жараяны башталганын, мунун алдын алуу боюнча иш-аракеттер көрүлүшү керектигин айтып жатышат.

“Ак жол” фракциясы уюлдук байланыштын 60 тыйынга кымбатташы тууралуу маалыматтарды угуп, маселе бир жаңсыл чечилгиче кымбаттоону токтотуу боюнча өкмөткө сунуш жолдоду. Уюлдук байланыш компаниялары болсо чалууларды кымбаттатууга мажбур болушканын айтышат.

Жыл сайын кырк миңден ашуун кыргыз жараны орус жарандыгын алып, Россияда байыр алып калууда. Бул өлкөдө жыл сайын бирден чакан шаардын калкы көчүп кетип жатканын билдирет.

Президент Барак Обама АКШнын келерки 2011-жыл үчүн 3,8 триллион долларлык бюджет планын Конгресске талкууга берди.

Быйыл пахта менен тамекинин баасы көтөрүлөөрүн ишендирген Айыл чарба министрлиги дыйкандарды жазында буудайдын ордуна техникалык өсүмдүктөрдү айдоону сунуш кылууда. Дыйкандар болсо өткөн жылкы бааларды мисал келтирип, жайды жайлай кылган мээнет акталбай эле күйүп кетип жаткандыгын, мамлекет тарабынан дыйканчылыкты көтөрүүгө эч кандай жардам берилбей атканын айтышууда.

Казакстанда иштеген жүздөн ашуун кыргызстандык мигранттар Бишкекте нааразылык акциясына чыкты. Алар Казакстанда соңку бир жылда соода кылууга таптакыр мүмкүн болбой калганын айтып даттанышты, бул маселени чечип берүүгө бийликке эки жумадай убакыт беришти.

Кыргызстандын 4 миллион ашуун калкы уюлдук телефон байланышын пайдаланат. Алардын жыл бою сүйлөшүүлөрү 250 миллион ашуун долларды түзөт.