КЫРГЫЗСТАН ДИН ЖАГЫНАН ЭРКИНБИ ЖЕ ЭЭНБАШБЫ?

Орусиянын түштүгүндөгү Чеченстан республикасынын ордо калаасы Грозныйда бүгүн мечиттин ачылышы болду. Бул - Европадагы эң чоң мечит экени айтылууда. Ахмат Кадыров атындагы жаңы мечит он миңден ашуун адамды батыра алат. Ахмат Кадыров - Чеченстандын 2004-жылы террордук жардырууда өлгөн президенти жана республиканын азыркы президенти Рамзан Кадыровдун атасы.

Ош милициясынан мурда маалымдашкандай, 1-октябрдагы Орозо Айтта Ноокатта массалык башаламандык уюштуруп, райакимчиликтин имаратын талкалоого катышкан “Хизб-ут-Тахрир” диний экстремисттик партиясынын 31 мүчөсү кармалган эле. Бүгүн аларга айыбы угузулуп, сот бардыгын тергөө бүткүчө камоого санкция берди. Коомчулук өкүлдөрү айыпталуучуларды аеосуз жазалоону талап кылышса, айрым серепчилер диний агымдарга мындайча тыюу салуу кырдаалды ого бетер курчутаарын белгилешүүдө.

Кыргызстандагы евангелдик-христиандык чиркөөлөр “Дин тутуу эркиндиги жана диний уюмдар жөнүндөгү” мыйзам долбоорунун Жогорку Кеңеш жыйынында талкуусуз 1-окууда кабыл алынгандыгына канааттанбагандыгын билдиришүүдө. Ушундай мазмундагы кайрылуу-катты алар Кыргыз Республикасынын Президентине, Жогорку Кеңеш төрагасына жолдошту.

1-октябрь орозо айт майрамында “Ноокат районунун жергиликтүү администрациясынын имаратын ташпараңга алып, массалык башаламандык уюштурган” деген айып менен “Хизбут-Тахрир” уюмунун 32 активдүү мүчөсү кармалганын Улуттук коопсуздук комитети билдирди. Кармалган 32 адамдын 28не «Өспүрүмдөрдү кылмыш жасоого аралаштырган» деген кине коюлуп жатат. Ошондой эле коопсуздук комитети аталган окуяга 67 мектеп окуучусу катышканы тастыкталганын жарыя кылды.

Кыргызстандагы диний кырдаал бир жактуу жөнгө салынбай келатканын айтышкан талдоочулар, бул багытта кечиктирилгис чаралар көрүлүүсү керектигин айтышууда. Антпесе, диний негиздеги толкундоолор чыгып кетип, бүтүндөй мамлекеттик түзүлүшкө коркунуч туудурушу да мүмкүн. Серепчилердин баамында, Орозо айт күнү Ноокатта болгон чыр да ушундай мисалдардын учкундары болуп саналат.

Айзада Касмалиева, Бишкек

Жакынкы 2-3 жылда жалпы билим берүү системасына “Дүйнөлүк диндердин тарыхы” деген дарс киргизилиши мүмкүн. Учурда бул документтин үстүндө дин иштери боюнча агенттиги жана Билим берүү министрлиги иштеп жатышат. Документ Билим берүү министрлигинин кароосунан өткөн соң, мектеп программаларына коюлат.

ЖК депутаты Ибрагим Жунусов кечээ күнү Жогорку Кеңеште диний кырдаал боюнча мыйзамдарга өзгөртүү киргизүү жөнүндө чечимдерди кабыл алууга активдүү катышкан депутаттардан болду. Анын айтымында, жаңы мыйзам Кыргызстанда чектен чыгып бараткан диний уюмдардын ишин тартипке салуу үчүн керек.

9-октябрь күнү Жогорку Кеңештин кезектеги олтурумунда бир катар сунуш-пикирлерден, талаш-тартыштардан кийин “Дин тутуу эркиндиги жана диний уюмдар жөнүндөгү” мыйзам долбоору кабыл алынды. Бул окуя коомчулукта түрдүү пикирлерди жаратууда.

Маектешкен Айданбек Акмат уулу, Бишкек

Орозо айт күнү Ноокатта чатак чыгып, райондук акимчиликтин имараты таш бараңга алынган эле. Андан соң дин иштери боюнча мамлекеттик агенттик муфтият менен бирге бул окуянын себептерин иликтөөгө алган эле. Аталган агенттиктин башчысы Каныбек Осмоналиев ушул окуянын тегерегинде “Азаттыктын” суроолоруна жооп берди.

Талкууну Бурулкан Сарыгулова уюштурду

“Азаттыктын» Бишкектеги студиясында 3-октябрда болгон тегерек үстөл талкуусунда Кыргызстандагы диний кырдаал жөнүндө сөз болду. Талкууга журналист Мыктыбек Арстанбек, Дин иштери боюнча мамлекеттик агенттиктин статс-катчысы Шайлообек Үркүнбаев, Дин иштери боюнча мамлекеттик агенттиктин мурдагы башчысы Өмүрзак Мамаюсупов.жана акыйкатчы Турсунбек Акун катышты.

Ноокат районунун борборунда Орозо Айт майрамы чыр-чатак менен коштолду. Мусулмандар майрамын борбордук аянтта белгилөөгө жергиликтүү бийлик тыюу салганына карабай аянтка чогулган миң чакты кишини милиция күчкө салып таркатып кирген. Буга нааразы болгондор каршылык көрсөтүп, акимчиликтин имаратын таш бараңга алып, терезелерин талкалашкан. Жергиликтүү бийлик башчылары бул жаңжалды Хизбут-Тахрир партиясы чыгарды деп, алардын өкүлдөрүн жоопко тартууну максат кылууда.

Орозо айт күнү Ноокат районунун борборунда диний себеп менен жаңжал чыгып, нааразы тарап күч менен таркатылды. Буга диний топтун райондук мамлекеттик администрация имаратын таш бараңга алышы себеп болду. Ушул жагдайдан улам “Азаттык” таңкы түз ободо Ош мамлекеттик университетинин теология факультетинин кафедра башчысы дин таануу илиминин доктору Бакыт Мурзубраимовго Кыргызстандагы диний кырдаал тууралуу бир нече суроо менен кайрылды.

Бүгүн Ноокатта Орозо айт майрамын райондук борбордун башкы аянтында белгилөөгө уруксат берилбегенине нааразы болгон адамдардын тобу акимчиликтин имаратынын биринчи кабатына кол салып, анын айнектерин талкалап салышкан. Жергиликтүү бийлик бул чыр-чатакты “Хизб-ут тахрир” уюмунун мүчөлөрү жасады деп эсептөөдө.

Бүгүн, 1-октябрь күнү Бишкек шаарынын эски аянтында айт намазы окулду. Намазга жыгылардын алдында Кыргызстандын мусулмандарын дин адамдары, мамлекеттик кызмат төбөлдөрү, элчилик өкүлдөрү куттукташты. Кандайдыр бир мусулман тобунун борбордук аянтта майрамдык утуштарды өткөрүү аракети толук ишке ашканы жок.

Бүгүн Ноокатта Орозо айт майрамын райондук борбордун башкы аянтында белгилөөгө уруксат берилбегенине нааразы болгон адамдардын тобу акимчиликтин имаратынын биринчи кабатына кол салып, анын айнектерин талкалап салышкан. Жергиликтүү бийлик бул чыр-чатакты “Хизб-ут тахрир” уюмунун мүчөлөрү жасады деп эсептөөдө. Кабарчыбыз Алишер Токсонбаев Ноокатта болгон окуянын чоо-жайын билип келди.

Айгүл Жунушалиева, Бишкек

Бүгүн өлкөдө Орозо айт майрамы белгиленип жатат. Ислам дининин шарт-талабы боюнча Орозо айт мусулмандар үчүн эң маанилүү майрам. Өлкөнүн бардык аймактарында таң эрте айт намаз окулуп, боорсок бышырылып, адамдар айтташууда. Ал эми жаштардын бул майрамга карата көз карашы кандай? Алар отуз күндүк орозо, Орозо айт майрамы тууралуу эмне билишет?

Орозо айт намазга болжол менен 70 миңге чукул киши катышты. Анда муфтий Муратаалы ажы, 1-вице-премьер-министр Искендербек Айдаралиев, шаар мэри Нариман Түлеев жана Кыргызстандагы элчиликтердин өкүлдөрү мусулмандарды орозо айт майрамы менен куттукташты.